زمزم يکي از آثار مسجد الحرام است که با نامهاي چاه اسماعيل، حفيرة عبد المطلب "چاه حفر شده عبدالمطلب" از آن ياد مي شود که در جوار خانه خدا قرار دارد.

تاريخ پيدايش آن که 1900 سال قبل از ميلاد است و به زمان حضرت ابراهيم (ع) بر مي گردد.[1]

زماني حضرت ابراهيم (ع)  همسرش هاجر و فرزندش اسماعيل را در اين سرزمين قرار داد، تشنگي بر آنها چيره شد و خداوند به وسيله حضرت جبرائيل چاه زمزم را براي حفظ جان اسماعيل و هاجر پديد آورد. بدين صورت چاه زمزم يکي از آيات و معجزات الهي است.[2]

منابع طبيعي و جغرافيائي:

ازرقي مولف کتاب تاريخ مکه نام 24 چاه را که پيش از حفر زمزم و نيز 5 چاه بعد از زمزم پيش از ظهور اسلام و نام 13 چاه بعد از ظهور اسلام را بر شمرده است. اما بيشتر آنها  به مرور زمان از بين رفته ولي زمزم که منبع اصلي آن چشمه پر فيض الهي است که در دل صحراي سوزان حجاز جوشيده است "همچنان جاري و ساري" است و تا قيامت نخواهد خشکيد.[3]

زمزم و بهترين آب:       

در روايات اهل بيت به آثار معنوي و شفا بخشي زمزم توجه شده است و نوشيدن از آب آن سفارش شده است، و حضرت اميرالمؤمنين علي (ع) فرموده اند: "ماء زمزم خير ماء علي وجه الارض."

آب زمزم بهترين آب روي زمين است.[4]پس زمزم داراي گواراترين آب، و نيز هيچگاه متعفن نمي گردد و شفاي بيماري است و هيچگاه نمي خشکد. چنانچه حضرت عبدالمطلب هنگام پيدايش دوباره زمزم در خواب ديد که در حاليکه حفر مي کند، نه مي خشکد و نه متعفن مي گردد. چند بار اين خواب را ديد.[5]

ولي هر چند گاهي برخي از افراد سعي در مخدوش نمودن افکار در خصوص آيات الهي را دارند، چنانچه در سال 1921، يک دکتر مصري طي نامه اي به مطبوعات اروپائي اظهار داشت که آب زمزم براي آشاميدن مناسب نيست، اظهارات ايشان مبني بر اين بود که چون خانه کعبه در محل

گودي قرار دارد "پائين تر از سطح دريا" و در مرکز شهر واقع گشته، در نتيجه نفوذ آبهاي زائد مختلف شهر به اين چاه، آب آن آلوده شده است.

و براي اثبات کذب اطهارات اين دکتر مصري دولت عربستان دستور داد تا نمونه اي از آب زمزم را جهت آزمايش و صحت قابل شرب آن به آزمايشگاه هاي اروپا ارسال نمايند.

در اين زمان بود که "طارق حسين ريا" مهندس شيمي مي گويد: موظف شدم تا اين امر مهم را به انجام برسانم، هنگاميکه به مکه آمدم و براي انجام ماموريتم با مقامات مسئول خانه خدا صحبت کردم، زماني که به چاه زمزم رسيدم برايم مشکل بود باور کنم، اين چاه که بيشتر به اندازه يک حوض و ابعادي در حدود 18 در 14 فوت داشت همان چاهي است که قرنها پيش در زمان حضرت ابراهيم (ع) بوجود آمده و هر ساله حاجيان مليونها گالون آب از آن برداشت مي کنند.[6]

پس از تکميل مشاهداتم نمونه هائي را از آب چاه جهت انجام آزمايشات در آزمايشگاه هاي اروپايي برداشتم. نتايج آزمايشات به عمل آمده بر روي نمونه هاي زمزم در اينجا و اروپا تقريبا يکسان بود. و تنها اختلاف مشاهده شده بين آب زمزم و ديگر آبها در مقدار "کلسيم و منيزيم" آنست که اين مقدار در آب زمزم کمي بيشتر است، و شايد بدين علت باشد که اين آب باعث رفع خستگي حاجيان مي گردد.

اما نکته ديگر که بيشتر حائز اهميت است اين است که آب زمزم حاوي فلورايد و داراي خاصيت ميکروب کشي قوي مي باشد، نتايج آزمايشات در اروپا نشان مي دهد که اين براي آب آشاميدن بسيار مفيد است. از اين رو کذب اظهارات اين دکتر مصري کاملا روشن گرديد.[7]

اين آزمايشان صحت روايات اسلام به خصوص روايت علي (ع) که فرموده: "آب زمزم بهترين آب روي زمين است" را به اثبات رسانده است.

نتيجه:

حال چشمه ايکه منبع اصلي آن فيض رباني که جهت نجات دو مهمان عزيز خدا جوشيده موجب پيدايش شهر مکه گرديده است و نيز همه ساله ميليونها مهمان خدا از آن سيراب مي گردند و به عنوان تبرک بدورترين نقاط جهان اسلام برده مي شود، و نيز از نظر جغرافيائي و شرايط طبيعي در ميان کوههاي داغ و خشک و سنگلاخ هاي مکه قرار گرفته اما مدام جريان داشته و هيچ گاه خشک نشده و نخواهد شد، با وجوديکه چاه هاي اطراف مکه همگي خشک شده و نيز داراي سالم ترين و گواراترين آبها است که با آزمايشات انجام شده اين معنا اثبات شده است، و اکنون قرن ها از پيدايش آن مي گذرد و همچنان در کنار بيت رحمت حق ساري و جاري است آيا چنين چشمه اي معجزه نيست؟

و اگر فرضا با علم هم نسازد بايد بدانيم که معجزه فوق عقل و علم بشر است مانند ساير معجزات انبياء(ع).