زينب‌السادات افتخاري:
خانواده نه به‌صورت عاملي ايستا و تغييرناپذير بلکه همانند هسته‌اي تحول يابنده و دگرگون‌شونده است که انعطاف پذيري و انطباق پذيري چشمگيري دارد.

قشر جوان بيشترين بيننده سريال‌هاي سيما هستند و اينطور به‌نظر مي‌رسد که پيام‌هاي عرضه شده بايد جذاب، به روز و کارآمد بوده و در بر دارنده بالاترين نکات اخلاقي و ارزشي باشند. يکي از سريال‌هايي که براي جوانان و خانواده‌ها در نظر گرفته شده و از شبکه اول سيما درحال پخش است، سريال دفترخانه شماره13 به کارگرداني سيد وحيد حسيني است که سعي دارد اين امر را در نظر بگيرد. او اين بار به بررسي مسائل و مشکلات جوانان و خانواده‌ها در دو مقطع مهم و حساس زندگي يعني ازدواج و طلاق پرداخته و به بيان نکات حائز اهميت قانوني و حقوقي در اين زمينه مي‌پردازد. با او و محمد عمراني که در اين سريال، سردفتر دفترخانه شماره13 است به گفت‌وگو نشستيم.

• کارهاي قبلي شما در زمينه مشکلات جوانان و خانواده‌ها بود و اين بار هم به سراغ مشکلات ازدواج و طلاق جوان‌ها در دفترخانه شماره‌13رفته‌ايد. آيا اين انتخاب‌ها به‌دليل علاقه خودتان به اين موضوعات است يا دليل ديگري دارد؟

سيد وحيد حسيني: هم علاقه شخصي خودم و هم اينکه به نوعي در گروه اجتماعي شغلم ايجاب مي‌کند که به سراغ مشکلات اين قشر بروم. مسئله‌اي که برايم در ساخت يک سريال اهميت دارد، داستان خوب همراه با آموزش است. من در اين سريال روي داستان‌هاي بسياري کارکردم تا کار جذاب باشد، چرا که مي‌خواهم حين داستان حرفي هم براي گفتن داشته باشم. ما در اين سريال مسائلي را عنوان کرديم که خانواده‌هاي زيادي در سطح ايران با آن درگير هستند و چون شبکه هم شبکه ملي است و همه آن را مي‌بينند، خيلي برايمان مهم بود که موضوعاتي را انتخاب کنيم که طيف وسيعي از مردم را پوشش بدهد. طيف وسيع جامعه ما هم شامل جوانان و زنان خانه‌دار مي‌شود که از بيننده‌هاي اصلي تلويزيون هستند.

• طرح و ايده اصلي از خود شما بود. چقدر طول کشيد تا به اين داستان‌ها برسيد و نوشتن قصه‌ها را کي آغاز کرديد؟

سيد وحيد حسيني: زماني نزديک به 5 ماه تحقيق و نگارش‌اش طول کشيد و به دفاتر مختلفي مراجعه کردم و گروه نويسندگان براي تحقيق فيلمنامه هم با دفترخانه‌ها در ارتباط بودند تا مطالب و کارهاي آموزشي درست باشند و مطالب درست و بجا ارائه شوند.

• با اين توضيحات مي‌توان گفت که کار از ابتدا آموزشي بود؟

سيد وحيد حسيني: بحث اصلي ما درباره آموزش به خانواده‌هاست مخصوصا با اين رويکرد که خانم‏هاي خانه دار که از اصلي‌ترين بيننده‌هاي تلويزيون و برنامه خانواده هستند، از حق و حقوق خود آگاهي يابند و بتواند در زندگي‌شان از آن به‌نحو‌احسن استفاده کنند.

• اين به زمان و ساعت پخش کار هم بر مي‌گردد؟

سيد وحيد حسيني: بله اين سريال براي گروه اجتماعي و سيماي خانواده ساخته شده و در تهران که مردم مشغله بيشتري دارند کمتر در اين ساعت روز بيننده تلويزيون هستند ولي در شهرستان‌ها مي‌توان گفت90درصد مردم ظهر، سر سفره ناهار سيماي خانواده را مي‌بينند. به دليل وجود همين مخاطبان ما مي‌توانيم چنين مسائلي را عنوان کنيم.

• احساس نمي‌کنيد که اين آموزش‌ها خيلي رو و گل درشت هستند؟

سيد وحيد حسيني: من تلاش کرده‌ام داستان‌هايم حين آموزش جذاب و بازي بازيگران روان باشد تا مخاطب آن را باور کند. اگر موفق نبودم ضعف من است اما از طرفي با مخاطب عام و خانگي روبه‌رو هستيم.

• يعني به صرف خانگي‌بودن مخاطب، بايد بحث آموزش به‌صورت مستقيم و نمايشي باشد؟

سيد وحيد حسيني: سازمان اهدافي دارد که براساس آن پيش مي‌رويم. اگر قرار باشد کار سرگرم‌کننده و داستاني باشد به گروه فيلم و سريال مرتبط است و سريالي که براي گروه خانواده تعريف مي‌شود، معني ديگري دارد که از آن به‌عنوان يک سريال صرفا آموزشي ياد مي‌شود. اگر قرار بود در اين سريال بحث آموزش کمتر باشد در همان گروه ساخته مي‌شد و روي گره‌ها و تعليق در داستان‌ها بيشتر کار مي‌شد تا روي مسائل آموزشي فيلمنامه اما وقتي براي گروه خانواده و زنان خانه‌دار ساخته مي‌شود بايد براساس قانون و هدف گروه اجتماعي باشد.

محمد عمراني: فراموش نکنيد که اين کار يک کار اجتماعي است. به‌رغم پرکردن اوقات فراغت خانواده‌ها، سعي مي‌کند در زمينه مسائل خانوادگي و ازدواج جوان‌ها اطلاعات قانوني و مستندي ارائه و آموزش دهد به‌دليل اينکه متأسفانه بسياري از خانواده‌هاي ايراني با قوانين ازدواج و طلاق آشنايي ندارند و وقتي که در دل ماجرا قرار مي‌گيرند، تازه به‌دنبال راه چاره مي‌روند. در اين کار تلاش شد ضمن پر کردن اوقات فراغت و ارائه يک داستان درست، اين آموزش‌ها هم در دل خود کار به‌صورت غيرمستقيم و نه شعاري داده شود.

• نظر آقاي حسيني اين است که سريال دفترخانه شماره13 يک کار آموزشي است که براي مخاطب عام و خانگي توليد شده است.

محمد عمراني: من‌ هم با صحبت ايشان موافق هستم و جهت تکميل گفته ايشان اين را اضافه مي‌کنم که اگر قرار باشد کار صرفا آموزش باشد، مي‌توان با يک خبره و کاربلد در عرصه حقوقي صحبت کرد و برنامه‌اي ساخت که او بنشيند و ساعت‌ها در اين زمينه صحبت کند؛ يعني يک کار صرفا آموزشي و کاري براي آموزش خانواده‌ها. ولي وقتي قرار مي‌شود که سريالي براي خانواده‌ها ساخته شود، يعني مي‌خواهيد که از داستان و نمايش استفاده کنيد. در اين صورت کار صرفا کارکرد آموزشي ندارد، ضمن اينکه هر کار نمايشي مي‌تواند در دل خود جنبه‌هاي آموزشي هم داشته باشد. يکي از وظايف رسانه ملي، سرگرم‌سازي‌ است که براي اين کار از نمايش استفاده مي‌شود و در اين مسير و به بهانه پرکردن اوقات فراغت، آموزش داده مي‌شود. در اين شکل کارها هدف اين است که جذابيت‌هاي نمايش دراماتيک را ايجاد کنيم و غيرمستقيم آموزش بدهيم بدون اينکه بگوييم شما در حال آموزش هستيد.

• شما براي اين کار از يک گروه نويسنده کمک گرفته‌ايد. آيا اين به خاطر تعدد داستان‌ها بود؟

سيد وحيد حسيني: بله، نوشتن 60موضوع داستان و تبديل آن به فيلمنامه از عهده يک يا دو نفر بر نمي‌آيد و بايد طيف وسيعي از محققان به جست‌وجوي موضوعاتي بروند که هم جذاب باشند و هم پرکشش؛ موضوعاتي که دغدغه روز جامعه هستند مثل حق طلاق، مهريه‌هاي بالا و... .

• شما در کار از بازيگران چهره سينمايي و تلويزيوني استفاده کرديد. آيا اين به خاطر جذب مخاطب بود؟

سيد وحيد حسيني: بازيگران اين سريال به غير از آقاي عمراني بقيه خيلي چهره نيستند.
 مي‌خواستم آدم‌هاي اصلي داستان خيلي چهره نباشند تا داستان‌ها باورپذيرتر باشند. آدم‌هايي که وارد دفترخانه مي‌شوند از بين بازيگراني انتخاب شدند که بتوانند از عهده نقش بربيايند و براي مخاطب دلنشين باشند. اين عوامل اگر در کنار هم قرار بگيرد باعث جذب مخاطب بيشتر هم مي‌شود.

• چطور شد که پذيرفتيد در اين نقش بازي کنيد؟

محمد عمراني: قصه‌هاي آماده را که خواندم خوشم آمد و احساس کردم با ساخت اين سريال و بازي در اين نقش مي‌توانيم خدمتي به جامعه ارائه دهيم چرا که من خودم به‌عنوان پدري که فرزنداني به سن ازدواج دارم خيلي با اين قوانين آشنا نبودم و ما ايراني‌ها هم کمتر به سراغ مشاور و وکيل براي مشاوره مي‌رويم و اين آشنايي خيلي جذاب بود.

• خود شما چقدر قبل از شروع کار تحقيق داشتيد و از نزديک در جريان کار بوديد؟

محمد عمراني: روزهاي اول قبل از شروع کار به چند دفترخانه مراجعه کرديم و با چند دفترخانه‌دار با تجربه مذاکره و صحبت کرديم و راهنمايي گرفتيم ضمن اينکه راجع به متن‌ها هم تحقيق شده بود.

• به‌عنوان يک هنرمند چقدر تحقيق قبل از اجرا را در کار مؤثر مي‌دانيد، هم براي بازي و هم قابل‌قبول بودن براي مخاطب؟

محمد عمراني: قطعا خيلي تأثير دارد. قصه‌هاي ما با زندگي مردم سروکار دارد و اگر جايي از کار بدون تحقيق باشد و ما اطلاعات اشتباهي به جامعه بدهيم نه‌تنها خدمتي انجام نداده‌ايم، بلکه ممکن است خيانت هم کرده باشيم و مخاطب را گمراه کنيم. تحقيق نياز اوليه است و خيلي از قصه‌ها با مسائل قانوني پيوند دارد و اگر اين مسائل غلط استنباط شده باشد قصه‌ها به بيراهه مي‌رود.